Emeklilerin Bilinmeyen Hakları – Mutlaka Okuyun

Ülkemizde yaklaşık 12 milyon emekli var ve emeklilerimizin pek çoğu mevcut haklarını bilmediği için pek çok ödemeden yararlanamıyorlar. Bu ödemelerin bir çoğu başvuru olmadığı için devlete kalıyor ama aslında başvuran her emeklinin kolayca alabileceği pek çok hakkı bulunuyor. Emeklilerin promosyondan teşviklere, ucuz ev sahibi olmaktan vergi istisnasına kadar pek çok haktan yararlanabiliyorlar. İşte o emeklilerin pek çoğunun bilmediği haklarından bazıları;

1- Emlak Vergisi İstisnası

1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’nun 8.maddesinin ikinci fıkrasında; “Bakanlar Kurulu, kendisine bakmakta mükellef kimsesi olup, 18 yaşını doldurmamış olanlar hariç olmak üzere, hiçbir geliri olmadığını belgeleyenlerin, gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları aylıktan ibaret bulunanların, gazilerin, özürlülerin, şehitlerin dul ve yetimlerinin Türkiye sınırları içinde brüt 200 m2’yi geçmeyen tek meskeni olması halinde bu meskenlerine ait vergi oranlarını sıfıra kadar indirmeye yetkilidir” hükmü yer almaktadır.

Bakanlar Kurulu söz konusu madde hükmünün kendisine verdiği yetkiyi 20.12.2006 tarih ve 2006/11450 sayılı kararı ile kullanmış olup, yukarıda sayılan gruba ilişkin emlak vergisini 2007 ve izleyen yıllarda sıfıra indirmiştir. Sıfıra indirilen emlak vergisinden diğer bir ifadeyle bina vergisinden yararlanma usul ve esaslarını belirlemek üzere Emlak Vergisi Kanunu genel tebliğleri ile düzenleme yapılmıştır.

Buna göre emekli bir kişinin indirimli emlak vergisi uygulamasından yararlanabilmesi için aşağıdaki şartların gerçekleşmiş olması gerekmektedir.

– Öncelikli olarak meskende bizzat oturma şartı aranmamaktadır. Sahip olduğu tek meskeni kiraya verip kirada oturanlar da diğer şartları sağlamaları halinde indirimli orandan faydalanabilmektedirler.
-200 m2’yi geçmeyen tek meskene hissedar olarak sahip olunmasında da indirimli orandan faydalanılacak olup, indirim hisse oranına göre hesaplanacaktır.

– Birden fazla meskeni olanların veya birden fazla meskende hisseye sahip olanların indirimli oran uygulamasından yararlanması mümkün değildir.

– Belirli dönemlerde dinlenme amacıyla kullanılan meskenler için (çiftlik evi, yazlık ev gibi) söz konusu indirimli vergi oranının uygulanması mümkün değildir.

– Sosyal güvenlik kurumlarından emekli aylığı alanların bu aylıkları dışında başka gelirlerinin bulunması halinde bunların meskenine indirimli vergi oranı uygulanmayacaktır.

– Burada kast edilen Türkiye Cumhuriyeti kanunlarına göre kurulan sosyal güvenlik kuruluşlarıdır. Yani herhangi bir ülkenin Sosyal Güvenlik Kuruluşu’ndan emekli olması istisnadan yararlanılmasını sağlamaz.

– Söz konusu kişilerin gelir getirmeyen işyeri, arsa ve araziye sahip olmaları indirimli vergi oranından yaralanmalarına engel teşkil etmemektedir.

– İndirimli vergi oranından yararlanan emeklilerin bu orandan yararlanma ile ilgili şartlardan herhangi birini kaybetmeleri halinde bu durumu mükellefiyetlerinin bulunduğu belediyeye bildirmeleri zorunludur. Aksi takdirde cezai işlemle muhatap olmaları kaçınılmazdır.

Yukarıda detaylı olarak açıklandığı üzere Türkiye Cumhuriyeti kanunları ile kurulu sosyal güvenlik kurumlarından emekli olmuş (yurtdışından emekli olanlar hariç) kişiler sayılan şartları taşımaları halinde emlak vergisi muafiyetinden yararlanabilmektedirler.

2- Çalışan Emeklilerin Tazminat Hakları

Ülkemizde pek çok emekli maddi durumlarının yetersiz olması ya da farklı nedenlerle yeniden çalışmaya devam ediyorlar. Emekli olduktan sonra aynı işyerinde ya da farklı bir işyerinde çalışmaya devam edenler için farklı haklar da mevcut. Emekli olduktan sonra emekliler 2 farklı şekilde çalışabiliyorlar. Biri emekliliği devam ederken SGDP ödemesi yaparak çalışmak, diğeri de emekli maaşının kesilmesini isteyerek normal sigorta primlerini ödemeye devam etmek. Bu iki durumun farkını ve avantajlarını inceleyelim şimdi de;

a-) Emekliliği devam ederken maaşı kesilmeden sadece Sosyal Güvenlik Destek Primi (SGDP) ödemesi yaparak çalışmaya devam etmek isteyen emekliler hem emekli maaşlarını hem de çalıştıkları iş yerindeki maaşlarını alıyorlar. Ancak bu durumda emekli maaşları artmıyor ve işyerinde ne kadar uzun süre çalışırlarsa çalışsınlar kendileri ayrılmaları halinde kıdem tazminatı alamıyorlar. Bu durumda sadece 4857 sayılı İş Kanunu düzenlemesi gereği işçinin haklı nedenle sözleşmeyi sona erdirmesi veya işverenin haksız-geçersiz nedenle iş sözleşmesini sona erdirmesi halinde kıdem tazminatı talep etme hakkınız mevcut olacaktır.

b-) Emekli maaşının kesilip normal bir sigortalı gibi sigorta primi ödenmesini istemek de ikinci bir ikinci bir seçenek çalışan emekliler için. Peki emekliler çalışırken neden bu seçeneği tercih edebilirler? Bu seçeneğin tercih edilmesinin en önemli neden bu çalışanlarının işten ayrılmak istediklerinde kıdem tazminatı almaya hak kazanmaları. Tabi bu arada SGK primleri de tam olarak ödendiği için emekli maaşları da tekrar hesaplanacak ve eski emekli maaşlarından daha yüksek bir ücretle yeniden emekli olabilecekler. Emekliler SGDP ödemek yerine aylığını kestirip çalışmaya devam ederse, istediği zaman çalışmasını sonlandırıp işverenden kıdem tazminatı talep edebilir. Dolayısıyla, emekli olup yeniden çalışmaya devam edecek olan kişiler bu tercihi yaparken kıdem tazminatı konusunu da dikkate almalılar.

3 – Emeklilerin Promosyon Hakları

Emeklilerin bütçesine ekstra katkı sağlayan en önemli kalemlerden biri de promosyon hakları. Emekliler maaşlarının yatırıldığı bankadan yıllık ya da 3 yılda bir ekstra promosyon ücreti alabiliyorlar. SGK protokolüne göre  emeklilere ödenecek promosyon tutarı 3 yıllık dönem için 350 ile 450 TL arasında değişebiliyor. Emekliler bu haktan yararlanabilmek için maaşlarını 3 yıl boyunca aynı bankadan almalı, değişiklik yapmak istemeleri halinde de 3 yılda bir bankalarını değiştirmeliler. Bu 3 yıllık süre içerisinde maaşınızı aldığınız bankayı değiştirirseniz banka size ödemiş olduğu promosyonu tekrar sizden talep edebiliyor.

4 – Emeklilerin Ucuz Ev Alma Hakları

Hükümet son yıllarda emeklilerin daha rahat koşullarda yaşayabilmesi için çeşitli çalışmalar yürütüyor. Bu çalışmalardan biri de henüz ev sahibi olamamış emeklilerin TOKİ vasıtası ile ucuz ve düşük taksitlerle ev sahibi yapılması projesi. Henüz bir evi olmayan emekliler TOKİ tarafından illerinde yapılacak konutlara başvurarak aylık 250 TL – 450 TL aralığında taksitlerle ev sahibi olabiliyorlar. Üstelik evleri kendilerine teslim edildikten sonra evlerine oturup sonra taksit ödemelerine başlıyorlar.

5- Emeklilere Birden Fazla Maaş Almak Hakkı

Sosyal Güvenlik bazı şartlarda özellikle de kadın emekliye çift maaş hakkı tanıyor. Çift maaş hakkı sadece emekliye değil, dul ve yetimlere de sağlanıyor. Dul kavramı kadınlar için kullanılsa da bu kapsama erkekler de giriyor. Çoğu emekli, aldığı maaşın kesilebileceği endişesiyle veya bilmediği için ikinci hatta üçüncü maaş hakkını aramıyor.

Emekli hangi sigortalılık kurumuna (SSK, Bağkur, Emekli Sandığı) tabi olursa olsun, vefat eden eşinden dul aylığı yani ikinci bir maaş alıyor. Örneğin; kadın SSK emeklisi, eşi vefat etmiş Bağkur emeklisi ise dul aylığı alıyor. Vefat eden eş SSK veya Bağkurlu ise dul emekli eş, maaşın yüzde 50’sini, eş Emekli Sandığı’na tabi (memur) ise maaşın yüzde 75’ini alıyor.

Bazı durumda emekli kadının üç farklı emekli maaşı alma hakkı doğuyor. Peki nasıl oluyor? Kendi çalışmasından dolayı SSK emeklisi olarak maaş alırken, vefat eden Bağkur emeklisi kocasının ölümünden sonra dul aylığı alan kadın, Emekli Sandığı’ndan emekli olmuş babasının vefatından sonra yetim aylığı da alabiliyor. Yani üç maaşa da hak kazanıyor.

6- Özel Emeklilikle İkinci Maaş Şansı

Son yıllarda tasarrufların artırılması için özel emeklilik konusunda önemli çalışmalar yapan yetkililer BES (Bireysel Emeklilik Sistemi) ile gelecekte toplum refahının daha da artırılmasına katkı sağlamak istiyor. Tüm bireyler resmi emeklilik kurumlarının yanında özel bireysel emeklilik kurumlarına da prim ödeyerek emekliliklerinde ikinci bir maaş alma hakkına sahip olabiliyorlar. Bu maaşa hak kazanabilmek için BES’e dahil olarak prim gün sayısını doldurmak ve emeklilik yaşına gelmek yeterli oluyor. Devletten alacağınız emekli maaşının yanında özel şirketlerden de bir maaşınız var artık. Üstelik de devlet güvencesinde…

7- Emekliye Bayram İkramiyesi

Bu hakkınızı bilmenize gerek yok ama 2018 yılında emeklilere bayram havası yaşatan önemli bir konu da emeklilerin bayram ikramiyeleri idi. Uzun yıllardır tartışılan ve pek çok kişi tarafından hayata geçirilmesi imkansız bulunan tüm emeklilere dini bayramlarda ikramiye ödenmesi fikri sonunda gerçeğe dönüştü. Artık bundan sonra tüm emekliler tüm dini bayramlarda bayram ikramiyelerini alacaklar. Ödemelerin hayata geçtiği ilk yıl ödemeler her bayram için 1000 TL olarak belirlendi. Her yıl bu tutar da artış gösterecek.

8- Çalışan Emeklilerin İzin Hakları

Çalışan emeklilerin de izin hakkı var. Emekli çalışanın yıllık ücretli izin hesabı da diğer çalışanlardan farksız. Yani çalışan emeklilerin de, 1 yıldan 5 yıla kadar en az 14 gün, 5 yıldan 15 yıla kadar 20 gün, 15 yıldan sonrası için 26 gün izin hakkı var. 50 yaş üstü için ise izin 20 günden az olamıyor.


Sosyal Medyada Paylaş Facebook Twitter Google+


Eklenme Tarihi: 9 Temmuz 2018

Facebook Yorumları

Konu hakkında yorumunuzu yazın