GOOGLE REKLAMLARI
Dâhil olunan risk grubu ve mensuplara kredi kullandırma ko
s
ulları
MADDE 50-
Bankalar;
a) Yönetim kurulu üyelerine, genel müdüre, genel müdür yardımcılarına ve kredi
açmaya yetkili mensuplarına; bunların es ve velâyet altındaki çocuklarına; tek
baslarına ya da birlikte sermayesinin yüzde yirmibes veya fazlasına sahip oldukları
ortaklıklara,
b) (a) bendinde sayılanlar dısında kalan mensupları ile bunların es ve velâyeti
altındaki çocuklarına,
c) Mensuplarının kurduğu veya bunlar için kurulan sandık, dernek, sendika veya
vakıflara,
her ne sekil ve surette olursa olsun nakdî ve gayrinakdî kredi veremez, tahvil ya da
benzeri menkul kıymetlerini satın alamazlar.
Birinci fıkra hükümleri, yönetim kurulu üyeliklerinde aslen bulunan veya temsilci
bulunduran ve banka sermayesinde doğrudan veya dolaylı olarak nitelikli paya sahip
olan gerçek kisi ortaklar ile tüzel kisi ortaklar hakkında uygulanmaz.
Bir bankanın ortaklıklarının yönetim ve denetim kurullarında bulunan kimselerin aynı
zamanda ilgili bankanın mensubu olması, bu ortaklıkların ilgili banka ile islem
yapmasına engel değildir.
Bankanın dâhil olduğu risk grubunda bulunan gerçek ve tüzel kisilere kredi
kullandırılması hâlinde, gerekli kararların yönetim kurulunun üye tam sayısının üçte
iki çoğunluğu ile alınması ve bunlara sağlanan kredi kosullarının kredi kullananın
lehine diğer kisi ve gruplara kullandırılanlardan ve piyasa kosullarından farklılık arz
etmemesi sarttır.
22
Bir bankanın yönetim kurulu üyelerine, mensupları ile bunların eslerine ve velâyet
altındaki çocuklarına, aylık net ücretleri toplamının bes katını asmamak üzere
verilecek krediler, üç katını asmamak üzere çek karnesi veya kredi kartı verilmesi
suretiyle kullandırılacak krediler ile bu Kanunun 55 inci maddesinin (a) ve (b)
bentlerinde belirtilen menkul kıymetler karsılığı kullandırılan krediler birinci ve
dördüncü fıkra hükümlerine tâbi değildir.
Banka, bankanın risk grubunda yer alan kisilere açtığı kredileri Kuruma düzenli
olarak raporlar.
Sonradan bu madde hükümlerine aykırı hale gelen kredilerin en geç altı ay içinde
tasfiye edilmesi zorunludur.
Kredi açma
MADDE 51-
Kredi açma yetkisi yönetim kuruluna aittir. Yönetim kurulu; kredi
açma, onay verme ve diğer idarî esaslara iliskin politikaları olusturmak, bunların
uygulanmasını ve izlenmesini sağlamak ve gerekli tedbirleri almakla yükümlüdür.
Yönetim kurulu kredi açma yetkisini Kurulca belirlenecek usûl ve esaslar
çerçevesinde kredi komitesine veya genel müdürlüğe devredebilir. Genel müdürlük
kendisine devredilen kredi açma yetkisini diğer birimleri, bölge müdürlükleri veya
s
ubeleri aracılığıyla da kullanabilir. Kredi komitesinin olusumu ile çalısma ve karar
alma esasları Kurulca belirlenir. Bu Kanunun kredi sınırlarına iliskin hükümlerine tâbi
olmayan krediler için kredi açma yetkisi yönetim kurulunca belirlenecek usûl ve
esaslar çerçevesinde devredilebilir.
Kredi açma yetkisini haiz olanlar, kendileri ile es ve velâyeti altındaki çocuklarının
veya bunlarla risk grubu olusturan diğer gerçek ve tüzel kisilerin taraf olduğu kredi
islemlerine iliskin değerlendirme ve karar verme asamalarında yer alamaz ve bu
hususu yazılı olarak yetkililere bildirir.
Kurul, bu madde ve 50 nci madde hükümlerine aykırı olarak kullandırıldığı tespit
edilen kredilerin, ilgili bankanın özkaynak hesabında indirim kalemi olarak dikkate
alınmasına karar vermeye veya bu krediler tutarında ilave özkaynak temin edilmesini
zorunlu tutmaya yetkilidir.
Kredilerin izlenmesi
MADDE 52-
Bankalar, kredileri nedeniyle maruz kalınacak riskleri ölçmek, karsı
tarafın malî gücünü düzenli olarak analiz etmek ve izlemek, gerekli bilgi ve belgeleri
temin etmek ve bunlara iliskin esasları belirlemek zorundadır. Kredi müsterileri bu
çerçevede konsolide ve konsolide olmayan bazda istenilen bilgi ve belgeleri bankalara
vermekle yükümlüdür.
Sermayesinin yarısından fazlasına genel ve katma bütçeli dairelerin, kamu iktisadi
tesebbüslerinin, 28.5.1986 tarihli ve 3291 sayılı Kanun kapsamına alınan kurulusların
sahip olduğu kurum ve ortaklıklara ve bankalar dısında kalan müsterilere açılacak
kredi ve verilecek kefalet ya da teminatların Kurumca belirlenecek tutarı geçmesi
hâlinde alınacak hesap durumu belgesi ile eki bilanço ve kâr ve zarar cetvellerinin
genel kabul görmüs muhasebe ilkelerine uygunluğunun Kurumca belirlenecek esaslar
23
dahilinde 1.6.1989 tarihli ve 3568 sayılı Kanuna göre ruhsat almıs, denetim yetkisine
sahip meslek mensupları tarafından onaylanması sarttır.
Bu maddenin uygulanmasıyla ilgili usûl ve esaslar Kurulca belirlenir.
Kar
s
ılıklar ve teminatlar
MADDE 53-
Bankalar, krediler ve diğer alacaklarla ilgili olarak, doğmus veya
doğması muhtemel zararların karsılanması ve bunlar dısında kalan varlıkların değer
azalısları için yeterli düzeyde karsılık ayrılmasına, aktiflerin kalitesine ve
sınıflandırılmasına, garantilerin ve teminatların alınmasına, bunların değerinin ve
güvenilirliğinin ölçülmesine, takibe alınan kredilerin izlenmesine ve vadesi dolmus
kredilerin geri ödenmesine iliskin politikaları olusturmak ve uygulamak, bunları
düzenli olarak gözden geçirmek, tüm bu hususları icra edebilecek gerekli yapıları tesis
etmek ve isletmek zorundadır. Bu fıkra hükmünün uygulanmasına iliskin usûl ve
esaslar Kurulca belirlenir.
Bu madde uyarınca krediler ve diğer alacaklarla ilgili olarak ayrılan özel karsılıkların
tamamı, ayrıldıkları yılda kurumlar vergisi matrahının tespitinde gider olarak kabul
edilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Sınırlamalar
Kredi sınırları
MADDE 54-
Bankalarca bir gerçek ya da tüzel kisiye veya bir risk grubuna
kullandırılabilecek kredilerin toplamı özkaynakların yüzde yirmibesini asamaz. Bu
oran, 49 uncu maddenin ikinci fıkrasında tanımlanan risk grubu bakımından yüzde
yirmi olarak uygulanır. Kurul, bu oranı yüzde yirmibese kadar yükseltmeye veya
kanunî haddine kadar indirmeye yetkilidir. Bir adi ortaklığa verilen krediler,
sorumlulukları oranında ortaklara kullandırılmıs sayılır.
Bankalarca hâkim ortak veya nitelikli pay sahibi olup olmadıklarına bakılmaksızın
bankaların sermayesinin yüzde bir ve daha fazla payına sahip olup pay defterine
kayıtlı olan tüm ortaklarına ve bunlarla risk grubu olusturan kisilere kullandırılacak
kredilerin toplamı özkaynaklarının yüzde ellisini asamaz.
Birlikte kontrol edilen ortaklıklara kullandırılan krediler, bu ortaklıkları birlikte
kontrol eden hissedarların her birinin ortaklık sermayesinde sahip olduğu payların,
birlikte kontrol ettikleri toplam paya oranı ölçüsünde ortaklığı birlikte kontrol eden
her bir hissedarın dâhil olduğu risk grubuna kullandırılmıs sayılır.
Bir gerçek ya da tüzel kisiye veya bir risk grubuna özkaynakların yüzde onu veya
daha fazlası oranında kullandırılan krediler büyük kredi sayılır ve bunların toplamı
özkaynakların sekiz katını asamaz.
Bir risk grubuna kullandırılan kredilerin teminatını olusturmak üzere aynı risk
grubuna dâhil gerçek veya tüzel kisilerden kabul edilen aval, garanti ve kefaletler risk
grubuna ait kredi sınırlarının hesabında dikkate alınmaz.
24
Gayrinakdî krediler, vadeli islem ve opsiyon sözlesmeleri ile benzeri diğer
sözlesmeler, kabul edilen aval, garanti ve kefaletler, kredi kurulusları ve finansal
kuruluslarla gerçeklestirilen islemler, Kurulca kabul edilecek ülkelerin merkezî
yönetimleri, merkez bankaları ve bankaları ile yapılan islemler veya bunlarca
çıkarılan ya da ödenmesi garanti edilen bono, tahvil ve benzeri sermaye piyasası
araçları, verilen diğer garantiler karsılığı yapılan islemler kredi sınırlarının hesabında
Kurulca belirlenen esaslar ve oranlar dâhilinde dikkate alınır.
Bu madde hükümleri, ana ortaklık bakımından konsolide esasa göre uygulanır.
Kredi sınırlamalarına tâbi olmayan i
s
lemler
MADDE 55-
Asağıdaki kredi islemleri 54 üncü maddedeki sınırlamalara tâbi
değildir:
a) Karsılığı nakit, nakit benzeri kıymet ve hesaplar ile kıymetli maden olan islemler.
b) Hazine Müstesarlığı, Merkez Bankası, Özellestirme Đdaresi Baskanlığı ve Toplu
Konut Đdaresi Baskanlığıyla yapılan islemler ile bu kurumlarca çıkarılan ya da
ödenmesi garanti edilen bono, tahvil ve benzeri menkul kıymetler karsılığı yapılan
islemler.
c) Merkez Bankası nezdindeki piyasalarda veya kanunla teskilatlanmıs diğer para
piyasalarında yapılan islemler.
d) Aynı kisiye ya da aynı risk grubuna yeni kredi tahsisi hâlinde daha önce yabancı
para cinsinden veya yabancı para ölçüsü ile verilen kredilerin, müteakiben tahsis
edilen kredinin kullandırılmaya baslandığı tarihteki cari kurdan dikkate alınması
kaydıyla çek ve kredi kartı kullandırımları hariç, kredilerde kur değisikliklerinin
doğurduğu artıslar ile vadesi geçmis kredilere tahakkuk ettirilen faiz, kâr payı ve diğer
unsurlar.
e) Her türlü sermaye artırımları dolayısıyla bedelsiz edinilen ortaklık payları ile
ortaklık paylarının herhangi bir fon çıkısı gerektirmeyen değer artısları.
f) Kurulca belirlenecek esaslar dâhilinde bankaların kendi aralarındaki islemler.
g) Kurulca belirlenecek esas ve süreler çerçevesinde elden çıkarılması kaydıyla halka
arza aracılık yüklenimleri kapsamında edinilen ortaklık payları.
h) Özkaynak hesabında indirilecek değer olarak dikkate alınan islemler.
i) Kurulca belirlenecek diğer islemler.
Ortaklık paylarına ili
s
kin sınırlamalar
MADDE 56-
Bankaların; kredi kurulusları ve finansal kuruluslar dısındaki bir
ortaklıktaki payı kendi özkaynaklarının yüzde onbesini, bu ortaklıklardaki paylarının
toplam tutarı ise kendi özkaynaklarının yüzde altmısını asamaz.
Bu Kanunun 55 inci maddesinin (e) bendinde belirtilen islemler, birinci fıkrada
belirtilen sınırların hesabında dikkate alınmaz.
25
Birinci fıkrada zikredilen sınırların asılması hâlinde, asım tutarı özkaynak
hesaplamasında ana sermayeden indirim kalemi olarak dikkate alınır.
Bankalar, kendilerinde doğrudan veya dolaylı olarak pay sahibi olan ortaklık ve
kuruluslarda doğrudan veya dolaylı olarak pay sahibi olamazlar, bunların hisse
senetlerini rehin olarak kabul edemezler ve karsılığında avans veremezler.
Gayrimenkul ve emtia üzerine i
s
lemler
MADDE 57-
Bankaların gayrimenkullerinin net defter değerleri toplamı
özkaynaklarının yüzde ellisini asamaz. Bu hesaplamada, değerleme veya enflasyon
düzeltmesine bağlı olarak olusan ve gayrimenkul hesabına eklenen değer artısları
yüzde elli oranında dikkate alınır.
Bankalar, 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu kapsamında gayrimenkul ve emtiayı
esas alan sözlesmeler ile Kurulca uygun görülecek kıymetli madenlerin alım ve satımı
hariç olmak üzere ticaret amacıyla gayrimenkul ve emtianın alım ve satımı ile
uğrasamaz, ipotekli konut finansmanı kurulusu ve gayrimenkul yatırım ortaklıkları
hariç olmak üzere ana faaliyet konusu gayrimenkul ticareti olan ortaklıklara
katılamazlar.
Katılım bankaları tarafından gayrimenkul, ekipman veya emtia temini veya finansal
kiralama, kâr ve zarar ortaklığı, ortak yatırımlar yoluyla finansman sağlanması ve
benzer faaliyetler nedeniyle üstlenilen yükümlülüklerden dolayı gayrimenkul ve emtia
üzerine yapılan islemler, bu madde ile yasaklanan ve sınırlanan faaliyetler
kapsamında değerlendirilmez.
Alacaklardan dolayı edinilmek zorunda kalınan emtia ve gayrimenkullerin elden
çıkarılmasına iliskin usûl ve esaslar Kurul tarafından belirlenir.
Sandık ve vakıflara ili
skin is
lemler
MADDE 58-
Bankalarca münhasıran çalısanlarına ait olmak üzere sağlık ve sosyal
yardım, emeklilik, ihtiyat ve tasarruf sağlama amaçlarıyla kurulan sandık ve vakıflara
açıklarının kapatılması için kaynak aktarılamaz.
Ba
ğıs
sınırları
MADDE 59-
Bankalar ve konsolide denetime tâbi kuruluslarca bir malî yılda
yapılabilecek bağıs miktarı, banka özkaynaklarının binde dördünü asamaz. Ancak,
yapılan bağıs ve yardımların en az yarısının, kurumlar vergisi matrahının tespitinde
gider veya indirim olarak dikkate alınabilecek bağıs ve yardımlardan olusması
zorunludur. Bu hükmün uygulanmasına iliskin usûl ve esaslar Kurulca belirlenir.
BE
SĐNCĐ
KISIM
Mevduata ve Katılım Fonu Toplamaya
Đlis
kin Hükümler
Mevduat ve katılım fonu kabulü
MADDE 60-
Kredi kurulusları ile özel kanunlarına göre yetkili olanlar dısında hiçbir
gerçek veya tüzel kisi, aslen veya fer’an meslek edinerek mevduat veya katılım fonu
kabul edemez, ticaret unvanları ve kamuya yapacakları açıklamalar ile ilân ve
reklamlarında bu izlenimi yaratacak ifade ve deyimleri kullanamaz.
26
Karsılığında hesap cüzdanı yerine makbuz, katılma belgesi, senet ve benzeri
belgelerin verilmesi, alınan paraların mevduat veya katılım fonu kabulü sayılmasına
engel değildir.
Resmî ve özel kuruluslar ile ortaklıklarda, yalnız çalısanlarına ait olmak üzere sağlık
ve sosyal yardım, emeklilik, ihtiyat ve tasarruf sağlama amaçlarıyla kurulan sandık ve
vakıfların münhasıran kendi üyelerinden bu amaçlar için topladıkları paralar ile
sigorta sirketlerinin islemleri bu Kanun uygulamasında mevduat ve katılım fonu
kabulü sayılmaz.
Kalkınma ve yatırım bankalarının kendi müstakrizlerinden, ortak ve ortaklıklarından
genel esaslar dâhilinde sağladıkları fonlar ile bankalardan, para piyasaları, sermaye
piyasaları ve organize piyasalardan sağlayacakları fonlar bu Kanun uygulamasında
mevduat sayılmaz.
Türkiye’de kurulan kredi kuruluslarının yurt dısındaki subeleri ve ortaklıkları,
mevduat cüzdanı ve fon toplamaya iliskin evrakın düzenlenmesi islemlerini faaliyette
bulundukları ülkede yapmak zorundadır. Bu sube veya ortaklıklar adına hiçbir sekil
ve surette yurt içinde mevduat cüzdanı ve fon toplamaya iliskin evrak düzenlenemez
veya verilemez.
Türkiye’de kurulu kredi kurulusları, yurt dısında kurulu ortaklıkları veya baska banka
veya finansal kuruluslar adına yurt içinde yerlesik kisilerden mevduat veya katılım
fonu kabul etmek amacıyla; evrak ya da cüzdan bulundurmaları, personel istihdam
etmeleri, bu ortaklıklar veya baska kredi kurulusu veya finansal kuruluslar adına
toplanacak mevduat ve katılım fonu üzerinden personele ücret, komisyon, prim ve
benzeri adlar altında para ödemek veya personele bu kurulusların reklamını yaptırmak
suretiyle müsterilerini anılan kuruluslara yönlendirmeleri, bu ve benzeri yöntemler
kullanarak yurt dısında kurulu kuruluslar adına mevduat ve katılım fonu kabul
etmeleri, bu madde kapsamında izinsiz mevduat ve katılım fonu kabulü sayılır.
Kredi kurulusları, mevduat hesapları ile katılım fonu hesaplarını Kurulun görüsü
alınmak suretiyle Merkez Bankasınca tespit edilecek vade ve türlerine göre tasnif
etmek, tasarruf mevduatı ve gerçek kisilere ait katılım fonunu diğer hesaplardan
ayırmak zorundadırlar.
2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu hükümlerine göre ihraç edilen sermaye piyasası
araçları hakkında bu madde hükümleri uygulanmaz.
Mevduatın ve katılım fonunun çekilmesi
MADDE 61-
4721 sayılı Türk Medenî Kanununun rehinlere ve hapis hakkına, 818
sayılı Borçlar Kanununun alacağın devir ve temlikine, takasa dair hükümleri ile diğer
kanunların verdiği yetkiler ve koyduğu yükümlülükler saklı kalmak sartıyla mevduat
ve katılım fonu sahiplerine ödenmesi gereken tutarları geri alma hakları hiçbir suretle
sınırlandırılamaz. Mevduat veya katılma hesabı sahipleri ile kredi kurulusları arasında
vade ve ihbar süresi hakkında kararlastırılan sartlar saklıdır.
Bu maddenin uygulanmasına iliskin usûl ve esaslar Kurulca belirlenir.
27
Zamana
s
ımı
MADDE 62-
Bankalar nezdlerindeki mevduat, katılım fonu, emanet ve alacaklardan
hak sahibinin en son talebi, islemi, herhangi bir yazılı talimatı tarihinden baslayarak
on yıl içinde aranmayanlar zamanasımına tâbidir.
Zamanasımına uğrayan her türlü mevduat, katılım fonu, emanet ve alacaklar banka
tarafından hak sahibine ulasılamaması hâlinde, yapılacak ilânı müteakiben Fona gelir
kaydedilir.
Bu maddenin uygulanması ile ilgili usûl ve esaslar Kurulca belirlenir.
Mevduatın ve katılım fonunun sigortalanması
MADDE 63-
Kredi kurulusları nezdlerindeki tasarruf mevduatı ve gerçek kisilere ait
katılım fonları, Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu tarafından sigorta edilir.
Kredi kurulusları, nezdlerindeki tasarruf mevduatı ve gerçek kisilere ait katılım
fonlarını, sigortaya tâbi kısım üzerinden sigorta ettirmek ve bunun üzerinden prim
ödemek zorundadır.
Sigortaya tâbi olacak tasarruf mevduatı ve gerçek kisilere ait katılım fonlarının
kapsamı ve tutarı, Merkez Bankası, Kurul ve Hazine Müstesarlığının olumlu görüsü
alınmak suretiyle Fon Kurulu tarafından belirlenir. Risk esaslı sigorta priminin oranı,
yıllık bazda sigortaya tâbi tasarruf mevduat ve katılım fonunun binde yirmisini
asamaz. Risk esaslı sigorta priminin tarifesi, tahsil zamanı, sekli ve diğer hususlar
Kurulun görüsü alınmak suretiyle Fon Kurulu tarafından belirlenir.
Kredi kuruluslarının iflası hâlinde mevduat ve katılım fonu sahipleri, Fonun imtiyazlı
alacaklarından ve Devlet ile sosyal güvenlik kuruluslarının 6183 sayılı Kanun
kapsamındaki alacaklarından sonra gelmek üzere sigortaya tâbi olmayan kısım için
2004 sayılı Đcra ve Đflas Kanununun 206 ncı maddesindeki üçüncü sıra anlamında
imtiyazlı alacaklıdırlar.
Kredi kuruluslarınca Fona ödenen sigorta primleri kurumlar vergisi matrahının
tespitinde gider olarak kabul edilir.
Faaliyet izni kaldırılan kredi kurulusları nezdinde bulunan ve doğruluğu hiçbir
s
üpheye yer vermeyecek sekilde kanıtlanan mevduat ve katılım fonunun sigorta
kapsamındaki kısmı, Fon kaynaklarından ödenir.
Sigorta kapsamı dı
s
ında kalan mevduat ve katılım fonu
MADDE 64-
Asağıda sayılan tasarruf mevduatı ve katılım fonu hesapları sigortaya
tâbi değildir:
a) Đlgili kredi kurulusunun hâkim ortakları ile bunların ana, baba, es ve velâyet
altındaki çocuklarına ait mevduat ve katılım fonu ile diğer hesaplar.
b) Đlgili kredi kurulusunun yönetim veya müdürler kurulu baskan ve üyeleri, genel
müdür ve yardımcıları ile bunların ana, baba, es ve velâyet altındaki çocuklarına ait
mevduat ve katılım fonu ile diğer hesaplar.
28
c) 26.9.2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 282 nci maddesindeki
suçtan kaynaklanan malvarlığı değerleri kapsamına giren mevduat ve katılım fonu ile
diğer hesaplar.
d) Kurul tarafından belirlenen diğer mevduat, katılım fonu ve hesaplar.
ALTINCI KISIM
Denetim ve Alınacak Önlemler
Denetim
MADDE 65-
Bu Kanun kapsamındaki kuruluslar ve bunların faaliyetleri, Kurumun
denetim ve gözetimine tâbidir.
Kurum, bankaların genel kurul toplantılarına gözlemci sıfatıyla temsilci gönderebilir.
Konsolide denetim
MADDE 66-
Bu Kanunun 43 üncü maddesinin birinci fıkrası hükmü gereğince,
konsolide bazda sınırlama ve oranlara tâbi olan ana ortaklık bankalar ve bunların yurt
içi ve yurt dısı bağlı ortaklıkları, birlikte kontrol edilen ortaklıkları, sube ve
temsilcilikleri konsolide denetime tâbidir.
Birinci fıkrada belirtilen kuruluslar, öncelikle iç kontrol, risk yönetimi ve iç denetim
sistemleri, muhasebe ve finansal raporlama birimi, finansal tablolar ve raporları ile
risk grubuna kullandırılan kredilere iliskin bilgi ve belgeler olmak üzere her türlü
kayıt, bilgi, belge, yapı ve sistemlerini konsolide denetime uygun ve hazır hale
getirmek zorundadırlar.
Bağlı ortaklık ve birlikte kontrol edilen ortaklıkların bu Kanun uyarınca yapılacak
konsolide denetimi, gerek duyulması hâlinde, Kurum ve konsolide denetime tâbi
kurulusların denetimi ve gözetimi ile yetkili mercilerle birlikte gerçeklestirilir.
Denetim sonuçları ile denetime esas bilgi ve belgeler anılan yetkili mercilerin görüsü
alınarak Kurulca belirlenecek usûl ve esaslara göre paylasılır ve kullanılır.
Önlem alınmasını gerektiren hâller
MADDE 67-
Konsolide veya konsolide olmayan bazda yapılan denetimler sonucunda
bir bankanın;
a) Aktiflerinin vade itibarıyla yükümlülüklerini karsılayamama tehlikesiyle karsı
karsıya gelmesi ya da likiditeye iliskin düzenlemelere uymaması,
b) Gelir ve giderleri arasındaki ilgi ve dengelerin bozulması nedeniyle kârlılığın
faaliyetleri emin bir sekilde yürütecek yeterlilikte olmaması,
c) Özkaynaklarının sermaye yeterliliğine iliskin düzenlemelere göre yetersiz olması
veya bu durumun gerçeklesmek üzere bulunması,
d) Aktif kalitesinin malî bünyeyi zayıflatabilecek sekilde bozulması,
e) Bu Kanuna ve ilgili düzenlemelere veya Kurulca alınan kararlara aykırı nitelikte
karar, islem ve uygulamalarının bulunması,
29
f) Đç denetim, iç kontrol ve risk yönetim sistemlerini kurmaması veya bu sistemleri
etkin ve yeterli bir sekilde isletmemesi veya denetimi engelleyici herhangi bir
hususun bulunması,
g) Yönetiminin basiretsizliği nedeniyle bu Kanun ve ilgili mevzuat ile tanımlanmıs
risklerin önemli ölçüde artması veya malî bünyeyi zayıflatabilecek sekilde
yoğunlasması,
hâllerinden herhangi birinin tespit edilmesi durumunda, bu Kanunun 68 inci, 69 uncu
ve 70 inci maddelerinde öngörülen tedbirler derhal alınır.
Düzeltici önlemler
MADDE 68-
Kurum, 67 nci maddede düzenlenen;
a) (a), (b), (c) ve (d) bentlerindeki hâllerden birinin veya birkaçının tespiti hâlinde,
bankanın özkaynağının artırılması veya kâr dağıtımının geçici bir süreyle
durdurularak ihtiyatlara aktarılması veya ayrılan karsılıkların artırılması, hissedarlara
kredi verilmesinin durdurulması veya aktiflerin elden çıkarılması suretiyle likidite
temin edilmesi veya yeni yatırımların sınırlandırılması veya durdurulması, ücret ve
diğer ödemelerin sınırlandırılması, uzun vadeli yatırımların durdurulması,
b) (e), (f) ve (g) bentlerindeki hâllerden birinin veya birkaçının varlığı hâlinde bu
aykırılıkların giderilmesi, kredi politikasının gözden geçirilerek riskli islemlerin
durdurulması, maruz kalınan vade, kur veya faiz riskinin azaltılması için gerekli
önlemlerin alınması,
Tedbirlerinden bir veya birkaçının ya da tamamının ve Kurumca uygun görülecek
diğer tedbirlerin, Kurumun uygun göreceği bir süre ve onaylayacağı bir plân
dahilinde alınmasını ve uygulanmasını bankanın yönetim kurulundan ister.
Đ
yiles
tirici önlemler
MADDE 69-
Banka tarafından 68 inci maddede yer alan önlemlerin alınmaması veya
alınan önlemlere rağmen sorunların giderilememesi ya da bu tedbirlerin alınması
durumunda dahi sonuç alınamayacağının Kurumca belirlenmesi hâlinde Kurul;
a) 67 nci maddenin (a), (b), (c) ve (d) bentlerinde sayılan hallerden herhangi birinin
veya birkaçının gerçeklesmesi durumunda, malî bünyenin düzeltilmesi, sermaye
yeterliliği veya likidite düzeylerinden birinin ya da her ikisinin yükseltilmesi, uygun
bir süre vererek uzun vadeli veya duran varlıkların elden çıkarılması, isletme ve
yönetim giderlerinde kısıntıya gidilmesini veya mensuplarına her ne ad altında olursa
olsun düzenli olarak ödenenler dısındaki ödemelerin durdurulması, belirli kisi, kurum,
risk grubu veya sektörlere nakdî ve gayrinakdî kredi kullandırımının sınırlandırılması
veya yasaklanması,
b) 67 nci maddenin (e), (f) ve (g) bentleri ile ilgili olarak aykırılıkların giderilmesi,
karar, islem ve uygulamalarda yönetim kurulu üyelerinin sorumluluğu bulunması
hâlinde genel kurulun en kısa sürede olağanüstü toplantıya çağrılarak yönetim kurulu
üyelerinden bir veya birkaçının veya tamamının değistirilmesi veya üye sayısını
artırarak üye atanması veya karar ve islemlerde sorumluluğu bulunan mensuplarının
30
görevden alınması, (g) bendi ile ilgili olarak maruz kalınan risklerin azaltılması için
kısa, orta ve uzun vadeli olmak üzere Kurulca uygun görülecek bir plân olusturulması
ve yönetim kurulu üyeleri ile nitelikli paya sahip ortaklarından, bu plânın yazılı
olarak taahhüt edilmesi ve belirlediği dönemler itibarıyla uygulama sonuçlarının
gönderilmesi,
de dâhil olmak üzere, uygun göreceği her türlü tedbirin alınmasını ve ivedilikle
uygulanmasını banka yönetim kurulundan ister.
Kısıtlayıcı önlemler
MADDE 70-
Banka tarafından 68 inci ve/veya 69 uncu maddelerde yer alan
önlemlerin alınmaması veya alınan önlemlere rağmen sorunların giderilememesi ya
da bu tedbirlerin alınması durumunda dahi sonuç alınamayacağının belirlenmesi
hâlinde Kurul bankadan;
a) Faaliyetlerini, faaliyet türleri itibarıyla tüm teskilatını veya gerekli görülecek yurt
içi veya yurt dısı subelerini veya muhabirlerle iliskilerini kapsayacak sekilde
kısıtlaması veya geçici olarak durdurulması,
b) Kaynakların toplanması ve kullandırılmasına iliskin olarak faiz oranı ve vade
kısıtlamaları da dâhil olmak üzere, her türlü sınırlama ve kısıtlama getirmesi,
c) Yönetim kurulu da dâhil olmak üzere genel müdür, genel müdür yardımcıları, ilgili
birim ve sube yöneticilerinin bir kısmını veya tamamını görevden alması, görevden
alınan kisilerin yerine atanacak veya seçilecek kisiler için Kurumdan onay alınması,
d) Sigortaya tâbi mevduat veya katılım fonu tutarını asmamak ve yeterli teminatı
hâkim ortakların hisse senetlerinden veya diğer malvarlıklarından karsılanmak üzere
uzun vadeli kredi sağlaması,
e) Zarar doğurduğu tespit edilen faaliyetlerinin sınırlandırılması veya durdurulması,
verimi düsük veya verimsiz varlıklarının elden çıkarılması,
f) Đstekli olan bir veya birkaç banka ile birlesmesi,
g) Özkaynakların artırılmasını sağlamak amacıyla uygun görülecek yeni hissedarlar
bulunması,
h) Doğan zararın özkaynaktan indirilmesi,
tedbirlerinden bir ya da birkaçının veya uygun göreceği diğer tedbirlerin alınmasını ve
uygulanmasını ister.
Faaliyet izninin kaldırılması veya Fona devir
MADDE 71-
Denetlemeler sonucunda bir bankayla ilgili olarak;
a) Bu Kanunun 70 inci maddesi kapsamında alınması istenen tedbirlerin Kurul
tarafından verilen süre içerisinde ya da her halükârda en geç oniki ay içinde kısmen ya
da tamamen alınmaması ya da bu tedbirleri kısmen veya tamamen almıs olmasına
31
rağmen, malî bünyesinin güçlendirilmesine imkân bulunmadığı veya bu tedbirler
alınmıs olsa dahi malî bünyesinin güçlendirilemeyeceğinin tespit edilmesi,
b) Faaliyetine devamının mevduat ve katılım fonu sahiplerinin hakları ve malî
sistemin güven ve istikrarı bakımından tehlike arz ettiğinin ortaya çıkması,
c) Yükümlülüklerini vadesinde yerine getiremediğinin tespit edilmesi,
d) Yükümlülüklerinin toplam değerinin varlıklarının toplam değerini asması,
e) Hâkim ortaklarının veya yöneticilerinin, banka kaynaklarını, bankanın emin bir
s
ekilde çalısmasını tehlikeye düsürecek biçimde doğrudan veya dolaylı veya dolanlı
olarak kendi lehlerine kullanması veya dolanlı olarak kaynak kullandırması ve
bankayı bu suretle zarara uğratması,
hâllerinden bir veya birkaçının varlığı durumunda Kurul, en az bes üyesinin aynı
yöndeki oyuyla alınan kararla bankanın faaliyet iznini kaldırmaya ya da kredi
kurulusunun temettü hariç ortaklık hakları ile yönetim ve denetimini, zararın mevcut
ortakların sermayesinden indirilmesi kaydıyla kısmen veya tamamen devri, satısı veya
birlestirilmesi amacıyla Fona devretmeye yetkilidir.
Faaliyet izni kaldırılan kredi kurulusları bu Kanunda yer alan hükümlere göre,
kalkınma ve yatırım bankaları ise genel hükümlere göre tasfiye edilir.
Bu madde kapsamında alınan Kurul kararları Resmî Gazetede yayımlanır. Yayım
tarihi ilgililer bakımından tebliğ tarihi olarak kabul edilir.
Sistemik riske kar
s
ı alınacak önlemler
MADDE 72-
Finansal sistemin bütününe sirayet edebilecek ölçüde olumsuz bir
gelismenin ortaya çıkması ve bu durumun Kurumun koordinasyonunda, Fon, Hazine
Müstesarlığı ve Merkez Bankasınca müstereken tespiti hâlinde, alınacak olağanüstü
tedbirleri belirlemeye Bakanlar Kurulu yetkili olup, ilgili bütün kurum ve kuruluslar
belirlenen bu olağanüstü tedbirleri derhal uygulamakla yetkili ve sorumludur.
Son Yorumlar